Awaryjne oświetlenie ewakuacyjne w garażach i halach – na co zwrócić uwagę przy wyborze?

Projektowanie systemów bezpieczeństwa w obiektach o dużej kubaturze  to wyzwanie logistyczne i techniczne. Dotyczy to między innymi hal magazynowych i garaży podziemnych. W momencie zaniku napięcia w sieci, panika staje się jednym z największych zagrożeń dla osób przebywających w budynku. Właśnie wtedy awaryjne oświetlenie ewakuacyjne przejmuje rolę przewodnika i wyznacza bezpieczną drogę do wyjścia.

Dlaczego oświetlenie awaryjne w obiektach wielkopowierzchniowych jest ważne?

W budynkach pozbawionych dostępu do światła dziennego każda awaria zasilania może skutkować nagłą, prawie całkowitą ciemnością. Oświetlenie awaryjne nie jest więc dodatkiem dekoracyjnym, lecz elementem systemu ochrony przeciwpożarowej. Jego zadaniem jest umożliwienie bezpiecznego zakończenia prac, dotarcia do punktów pierwszej pomocy oraz sprawnej i kontrolowanej ewakuacji z obszarów zagrożenia.

Oprawa awaryjna czy ewakuacyjna? Poznaj najważniejsze różnice

W branżowej nomenklaturze pojęcia „oświetlenie awaryjne” i „ewakuacyjne” są często stosowane zamiennie, ale norma PN‑EN 1838 je rozróżnia.

• Oświetlenie awaryjne ogólne (antypanikowe) ma za zadanie oświetlić przestrzeń, aby umożliwić orientację w terenie, unikanie przeszkód i kontynuację podstawowych czynności po zaniku zasilania.
• Oświetlenie ewakuacyjne skupia się na wskazaniu drogi ucieczki oraz podświetleniu znaków bezpieczeństwa, wyjścia i przeszkód na drodze ewakuacyjnej.

W nowoczesnych systemach najczęściej stosuje się zintegrowane oprawy, które łączą obie funkcje: zapewniają widoczność na drodze ruchu oraz czytelną sygnalizację kierunku ewakuacji i znaków bezpieczeństwa.

Rodzaje zasilania – własny akumulator czy centralna bateria?

Wybierając system do hali lub garażu, trzeba zdecydować, jaki typ zasilania awaryjnego będzie najbardziej efektywny.

• Systemy autonomiczne – każda oprawa awaryjna ma własny akumulator. To rozwiązanie zwykle tańsze na etapie instalacji i dobrze sprawdza się w mniejszych obiektach lub przy ograniczonej liczbie punktów świetlnych.
• Systemy z centralną baterią – wszystkie oprawy zasilane są z jednego, wspólnego źródła energii. Choć koszt początkowy jest wyższy, późniejsza konserwacja, testowanie sprawności i wymiana baterii są znacznie prostsze, co przy setkach punktów świetlnych w halach czy garażach generuje realne oszczędności.

W obu przypadkach system musi spełniać wymogi czasu działania i szybkości włączenia określone w PN‑EN 1838 oraz odpowiednich rozporządzeniach (np. czas działania co najmniej 1 godzina na drogach ewakuacyjnych, strefach otwartych i miejscach wysokiego ryzyka).

Jakie parametry powinny posiadać oprawy oświetlenia awaryjnego w garażach?

Garaże i hale to miejsca wymagające specjalnego podejścia – panuje tam wilgoć, często występuje zapylenie, a ryzyko przypadkowego uderzenia oprawy jest wysokie.

• Szczelność i odporność mechaniczna (IP oraz IK)
  Dobra oprawa awaryjna do garażu powinna charakteryzować się stopniem ochrony co najmniej IP65, aby chronić elektronikę przed wodą i pyłem. Równie ważny jest parametr IK – odporność na uszkodzenia mechaniczne. W niskich garażach, gdzie o stłuczenie nietrudno, warto wybierać modele o klasie IK08 lub wyższej.
• Natężenie światła i zgodność z PN‑EN 1838
  Zgodnie z PN‑EN 1838 wymagane natężenie oświetlenia zależy od typu strefy:
  • na drodze ewakuacyjnej zaleca się minimum 0,5 lx na środkowej linii drogi, przy równomiernym rozkładzie światła i ograniczeniu olśnienia; w praktyce projektanci często przyjmują wartości od 0,5 lx do 1 lx w zależności od złożoności trasy;
  • w strefach wysokiego ryzyka (np. przy maszynach w ruchu) wymagane jest natychmiastowe lub ciągłe oświetlenie o natężeniu co najmniej 15 lx, przy czym w wielu projektach przyjmuje się 10% oświetlenia podstawowego, ale nie mniej niż 15 lx.

Przy doborze opraw należy sprawdzać krzywe rozsyłu światłości, aby nie „prześwietlić” projektu, ale też nie zostawić martwych punktów, które mogłyby utrudnić orientację w czasie awarii.

Montaż i konserwacja, czyli jak dbać o światło awaryjne

Nawet najdroższa oprawa oświetleniowa awaryjna nie spełni swojej roli, jeśli jej akumulatory stracą sprawność. Ważne są regularne testy:

• miesięczne – sprawdzenie działania lampy i sygnalizacji,
• roczne – test czasu autonomii oraz sprawność całego systemu.

Nowoczesne oprawy LED często oferują funkcję autotestu, która za pomocą diody sygnalizuje konieczność wymiany akumulatora lub modułu, co znacznie ułatwia zarządcą nieruchomości utrzymanie systemu w stanie gotowości.

Wybór certyfikowanych rozwiązań zgodnych z PN‑EN 1838 i polskimi przepisami jest ważne, aby spełnienić wymogi Straży Pożarnej. Dobrze zaprojektowane i wykonane systemy działają w tle i są gotowe do działania, gdy zawiodą inne źródła zasilania.